Europejski Bank Centralny odpowiada za prowadzenie wspólnej polityki walutowej oraz implementacji waluty euro w innych krajach Wspólnoty Europejskiej. Cała działalność EBC bazuje na założeniach unii walutowej oraz gospodarczej, a coraz częściej mówi się także o stworzeniu unii bankowej. Podstawowym celem EBC jest utrzymanie stabilności cen w strefie euro. Oprócz tego EBC odpowiada za:
- Przeprowadzanie operacji walutowych
- Zapewnianie bezpiecznego funkcjonowania systemu płatniczego
- Realizację polityki pieniężnej UE
- Sprawowanie pieczy nad rezerwami walutowymi
- Emitowanie waluty euro
- Prowadzenie statystyk dotyczących rynku wspólnotowego
Najważniejszymi organami EBC są:
- Rada Prezesów – stanowią ją prezesi banków centralnych krajów eurolandu oraz zarząd EBC
- Rada Ogólna – tworzą ją prezesi EBC oraz prezesi banków centralnych krajów eurolandu
- Zarząd – składa się z prezesów EBC oraz 4 niezależnych członków
EBC w swojej działalności charakteryzuje się niezależnością od innych instytucji Unii Europejskiej. Ma to zapewnić EBC sprawne działalnie oraz skuteczne prowadzenie polityki monetarnej w UE. EBC posiada swoje umocowanie prawne w Traktacie ustanawiającym Wspólnotę Europejską z 1993 z Maastricht. Europejski Bank Centralny nieoficjalnie jest kontynuatorem polityki prowadzonej przez Bundesbank.
Niezależność EBC określa się w 4 najważniejszych aspektach:
- Niezależność finansowa
- Niezależność instytucjonalna
- Niezależność personalna
- Niezależność funkcjonalna
